Goede rapportages volgen wetenschappelijke principes uit de cognitieve psychologie. Deze vijf principes bepalen hoe snel en accuraat mensen informatie begrijpen.
Proximity
Elementen die bij elkaar horen staan dicht bij elkaar. Het brein groepeert automatisch dingen die dicht bij elkaar zijn.
Similarity
Gelijksoortige elementen zien er hetzelfde uit. Dezelfde kleur, vorm of grootte = dezelfde betekenis.
Enclosure
Groepen worden visueel afgebakend met borders of achtergrondkleuren. Dit helpt het oog groepen te herkennen.
Continuity
Visuele lijnen leiden het oog logisch door de rapportage. Het brein volgt lijnen en patronen.
Best Practices
- ✓Groepeer gerelateerde KPI's samen
- ✓Gebruik consistente kleuren voor dezelfde dimensies
- ✓Voeg witruimte toe tussen verschillende secties
- ✓Zorg voor duidelijke hiërarchie in groepen
Salientie
Één duidelijk element dat als eerste opvalt. Dit kan kleur, grootte of contrast zijn.
Preattentieve verwerking
Kleur, grootte, contrast en positie worden in milliseconden verwerkt, voordat je erover nadenkt.
Attentie-competitie
Meerdere elementen die tegelijk om aandacht schreeuwen verwarren het brein. Kies één focus.
Afwijkingen
Uitzonderingen en anomalieën moeten visueel gemarkeerd zijn (bijv. rode bars in groene data).
Best Practices
- ✓Markeer de belangrijkste KPI als eerste
- ✓Gebruik kleur doelgericht, niet decoratief
- ✓Zorg voor voldoende contrast voor leesbaarheid
- ✓Highlight uitzonderingen en anomalieën
Extraneous Load
Onnodige visuele elementen die afleiden: decoratie, overbodige kleuren, 3D-effecten.
Intrinsic Load
De complexiteit van de inhoud zelf. Complexe data moet goed beheerd worden.
Germane Load
Helpt het ontwerp de gebruiker om verbanden te leggen? Dit is de 'goede' belasting.
Informatiedichtheid
Hoeveel informatie per vierkante centimeter? Dit moet passen bij de beslissingssnelheid.
Best Practices
- ✓Verwijder decoratieve elementen
- ✓Beperk het aantal kleuren tot 3-5
- ✓Zorg voor genoeg witruimte
- ✓Groepeer informatie logisch
- ✓Maak complexe data begrijpelijk met visualisaties
Referentiepunt
Vorige periode, begroting, norm of doel. Zonder referentie kan je geen verandering zien.
Expliciete aanduiding
Gebruik Δ (delta), pijlen of kleurcodering om veranderingen aan te duiden.
Change Blindness
Als meerdere elementen tegelijk veranderen, ziet het brein het niet. Zorg voor stabiliteit.
Stabiel referentiepunt
Houd bepaalde elementen constant zodat het brein kan focussen op wat verandert.
Best Practices
- ✓Toon altijd een vorige periode of norm
- ✓Markeer veranderingen expliciet
- ✓Zorg voor consistente layout
- ✓Gebruik dezelfde schaal voor vergelijking
- ✓Highlight uitzonderingen met kleur
Observatie → Inzicht → Verhaal → Actie
Dit is de keten die een goede rapportage volgt. Doorloop alle stappen.
De 'So What?'
Wat betekenen deze getallen? Waarom zou ik dit moeten weten?
Beslissingsondersteuning
Helpt de rapportage bij het nemen van een beslissing? Of is het alleen informatie?
Context
Geef context zodat de data geïnterpreteerd kan worden. Zonder context is data betekenisloos.
Best Practices
- ✓Begin met de vraag die je beantwoordt
- ✓Zorg voor duidelijke conclusies
- ✓Voeg context toe (vorige periode, norm, doel)
- ✓Maak de actie duidelijk
- ✓Vertel waarom deze KPI's belangrijk zijn
Klaar om je rapportage te checken?
Upload je dashboard of PowerPoint en ontvang gedetailleerde feedback op basis van deze principes.
Analyseer je rapportage